Tatry Niżne ze Smereka 212 km

Daleka obserwacja Ďumbiera 209 km i unikatowy widok Chopoka 212 km !

Jedyna znana obserwacja Chopoka z polskich Bieszczadów. Tego typu obserwacja wymaga znaczącego refrakcyjnego podniesienia horyzontu.

Do niedawna znane i potwierdzone obserwacje Ďumbiera ograniczały się do kilku miejsc: Hyrlatej oraz Tarnicy, a także do obserwacji Zakluky z Dużego Jasła. Smerek funkcjonował w tym zestawieniu jedynie teoretycznie – jako miejscówka wymagająca bardzo specyficznych warunków refrakcyjnych.

Poza Hyrlatą wszystkie wymienione lokalizacje mają jedną cechę wspólną: są to miejscówki stricte refrakcyjne, wymagające podniesienia horyzontu. Dla porównania – z Tarnicy Štiavnica bywa widoczna zimą, lecz wyłącznie jako niewielka, jasna plamka, bez możliwości identyfikacji formy. 

Kráľova hoľa oglądana ze Smereka

Na szczycie rządzi bardzo silny wiatr ze wschodu, wyraźnie przyspieszający na zboczu Smereka. Temperatura około –8°C, w połączeniu z wiatrem znacząco obniża komfort pobytu. Porywiste podmuchy utrudniają stabilizację sprzętu i precyzyjne wyostrzenie obrazu. Jednocześnie panuje bardzo dobra widzialność pozioma, umożliwiająca wyraźne obserwacje w kierunku Tatr oraz Tatr Niżnych. Co ciekawe, warunki są tak dobre, że na zachodzie Polski, ze Śnieżnika Kłodzkiego, w tym samym czasie obserwowany jest ... Schneeberg.

Na horyzoncie góruje Kráľova hoľa – 174 km po lewej, a po prawej Smrekowica – 118 km. Jednak to Ďumbier (209 km) i Chopok (212 km) przyciągają naszą uwagę. Te dalekoobserwacyjne perełki rzadko są widoczne z tego azymutu, a ich uchwycenie sprawia ogromną satysfakcję. Chopoka z tego kierunku widzę po raz pierwszy. 

Tatry Niżne ze Smereka
(te białe)

Smerek – geometria z wysokim progiem refrakcji

Smerek od początku był przypadkiem skrajnym. Już sama geometria obserwacji wskazuje, że dostrzeżenie celu wymaga podwyższonej refrakcji.

Problemem jest przesłonięcie przez masyw  Hyrlatej, a konkretnie przez porastający ją las. W rejonie tym występuje skarłowaciała buczyna karpacka, której wysokość szacuję na około 20 metrów, co skutecznie podnosi lokalny horyzont i zawęża okno obserwacyjne.

Z tego powodu przez długi czas Smerek pozostawał jedynie „miejscówką potencjalną”.

Do dziś. 

 

Potwierdzenie: Ďumbier widoczny ze Smereka

W sprzyjających warunkach meteo-refrakcyjnych udało się bowiem potwierdzić obserwację najwyższego szczytu Tatr Niżnych – Ďumbiera – ze Smereka. Szczegółowszy opis warunków atmosferycznych i charakterystyki refrakcji przedstawiam w dalszej części wpisu.

Tym samym Smerek dołącza do bardzo wąskiego grona miejsc w Bieszczadach, z których obserwacja tego masywu jest realna, a nie wyłącznie teoretyczna.

Dumbier 209 km, Chopok 212 km
ze Smereka (Bieszczady)

 

Absolutny unikat: Chopok

Smerek ma jednak jeszcze jeden atut, który czyni tę miejscówkę absolutnie wyjątkową.

Mowa o Chopoku.

To jedyna znana mi lokalizacja, z której widok na ten szczyt jest w ogóle możliwy – poza Smerekiem próżno go szukać gdziekolwiek indziej (być może z jednym, jeszcze niepotwierdzonym wyjątkiem). 

Symulacja udeuschle.de
dla wsp.refrakcji k=0.15
bez uwzględnienia lasu

Poglądowa mapka OpenTopoMap
Smerek -> Chopok

Meteo:

📶 Radiosonda: 

⟶ Poprad 26.12.2025 godz. 00:00 

Szczególne warunki refrakcyjne. Inwersja na wysokości około 900 m.

Temperatura 
[radiosonda Poprad 26.12.2025 godz:00:00]

Niebieska linia widzenia przedstawia przebieg wyznaczony na podstawie profilu refrakcyjnego atmosfery obliczonego z danych radiosondażowych z Popradu, natomiast czerwona linia odpowiada modelowi z jednorodnym, stałym współczynnikiem refrakcji

Linia widzenia Smerek - > Chopok
[radiosonda Poprad 26.12.2025 godz:00:00]

 

Dane z poprzedniego dnia zapowiadały już możliwość tej wyjątkowej dalekiej obserwacji, sięgającej blisko 200 km, wskazując przebieg linii widzenia przy refrakcji rzędu k ≈ 0,19. Sprzyjały temu warunki atmosferyczne: kilkudniowy układ wyżowy, stabilna inwersja termiczna na wysokości około 900 m oraz przejrzyste powietrze o niskiej wilgotności w wyższych warstwach. Takie połączenie czynników tworzyło niemal idealne „okno refrakcyjne” do dalekich obserwacji, umożliwiając dostrzeżenie Chopoka — dlatego nie pozostało nic innego, jak spróbować.

Pozostaje jednak pytanie: dlaczego obraz gór został wyraźnie podniesiony, ale nie uległ zniekształceniu? Najprawdopodobniej decydująca była stabilna i uporządkowana struktura warstw atmosfery, bez gwałtownych przejść temperatury i gęstości. Refrakcja działała w sposób niemal jednorodny na całej drodze optycznej, powodując równomierne, „sztywne” podniesienie obrazu, bez lokalnych deformacji czy falowania.

Relacja Bartka,  mojego kompana w wyprawie po CHOPOKA na blogu:
👉 Blog obserwacyjny ->  Niżne Tatry ze Smereka

0

Data:	26.12.2025
Miejsce:	Smerek (Bieszczady)
Wysokość:	1220 m n.p.m
Dystans:	Najdalej na zdj.: Dumbier 209 km, Chopok 212 km
Sprzęt:	Nikon D5300 + Sigma 150-500