Beskidy oraz Magura Spiska z Wielkiej Rawki 150 km

Radziejowa, Jaworzyna Krynicka, Horbalova z Bieszczadów

Każde zniekształcenie ma swoją przyczynę. Każda „niemożliwa” sylwetka wynika z konkretnych warunków fizycznych.

Beskid Sądecki

Wielka Rawka zaskoczyła. Na północno-zachodnim horyzoncie, ponad linią widnokręgu, pojawiły się odwrócone sylwetki pasm Beskidu Sądeckiego — w szczególności Jaworzyny Krynickiej i Radziejowej. Ich obraz był oderwany od podstawy, zawieszony w powietrzu i wyraźnie odwrócony do góry nogami, sprawiając wrażenie gór „wiszących” nad horyzontem.

To nie był błąd identyfikacji ani artefakt optyczny aparatu. To był miraż górny w czystej postaci.

Zmirażowany Beskid Sądecki
oglądany z Wielkiej Rawki
(w dzień).

Skąd bierze się odwrócenie obrazu?

Na fotografii wykonanej z Wielkiej Rawki widoczny jest odwrócony miraż górny, w którym odległe pasma Beskidu Sądeckiego — Radziejowa (ok. 148 km) i Jaworzyna Krynicka (ok. 127 km) — zostały optycznie uniesione ponad swoje naturalne położenie, a ich obraz uległ częściowemu odwróceniu. Zjawisko to powstaje w warunkach silnej inwersji temperatury, gdy światło biegnie zakrzywioną drogą wzdłuż warstw powietrza zamiast prosto. Na granicy tych warstw atmosfera działa jak optyczna krawędź, która przecina i odwraca fragmenty obrazu, prowadząc do jego spłaszczenia i zniekształcenia. W efekcie pasmo górskie wygląda, jakby było oderwane od terenu i zawieszone nad horyzontem — nie z powodu niezwykłej widzialności, lecz dlatego, że obserwujemy je przez wyjątkowo stabilną, warstwową atmosferę.

Nie jest to złudzenie — to konsekwencja tego, że światło nie porusza się po liniach prostych.

Zwróćcie uwagę, że miraż Radziejowej i Jaworzyny
bardzo dobrze oddaje rzeczywiste zarysy gór
tylko że jest odwrócony.

Promienie świetlne biegnące z różnych wysokości pasma górskiego przechodzą przez warstwy powietrza o odmiennym gradiencie współczynnika załamania, uginając się w różnym stopniu. W efekcie tor promieni pochodzących z wyższych partii pasma może krzyżować się z torem promieni z partii niższych, co prowadzi do powstania obrazu odwróconego. Taki obraz bywa oderwany od podstawy i sprawia wrażenie zawieszonego nad horyzontem.

Czym różni się to zjawisko od zwykłej refrakcji i „zwykłego” mirażu?

Zwykła refrakcja atmosferyczna działa niemal zawsze i powoduje, ciągłe podniesienie obrazu odległych obiektów, bez wyraźnych zniekształceń ich kształtu. 

Wieczorem:

Miraże były nadal ale w nieco innej formie. 

Szczyty wyglądały, jakby składały się z kilku niezależnych fragmentów. To wynik nierównomiernej refrakcji w pionie – dolna i górna część obrazu „rysowana” była przez inne warstwy atmosfery.

Szersze ujęcie.
Na ostatnim planie 
Beskid Sądecki

Szczyty te znalazły się na dystansach idealnych do powstawania miraży: na tyle daleko, by promienie świetlne musiały przejść przez długą kolumnę atmosfery, i jednocześnie na tyle wysoko, by ich górne partie mogły „wyjść” ponad warstwę silnej refrakcji przy horyzoncie.

W takich sytuacjach nawet niewielkie różnice temperatury w dolnych warstwach powietrza potrafią całkowicie zmienić wygląd horyzontu.

Finezyjne miraże Radziejowej

---

Magura Spiska.

Porównanie modelu propagacji promienia z obserwacją fotograficzną

Trasa obserwacji: Wielka Rawka (Bieszczady) → Horbáľová (Magura Spiska)
Odległość: ~150 km
Radiosonda: 11952 Poprad (SVK)
Czas danych: 2026-01-18 12Z / 2026-01-19 00Z

Czym jest miraż?

Miraż to sytuacja, w której światło nie biegnie po prostej, lecz jest wielokrotnie uginane w atmosferze.
Dzieje się tak, gdy powietrze układa się w warstwy o różnych właściwościach – najczęściej podczas inwersji temperatury.

W takich warunkach bardzo odległe obiekty (ponad 100 km) mogą stać się widoczne, ale ich obraz bywa zniekształcony, spłaszczony i niestabilny.

Obserwacja rzeczywista – zdjęcie

Fotografia przedstawia Horbalovą (~150 km) oraz Ostry Wierch (~118 km) widziane z Wielkiej Rawki w warunkach mirażu dalekiego zasięgu.

Sylwetka Horbalovej:

• ma nieregularny i spłaszczony kształt,
• wykazuje warstwowe „pofalowanie” krawędzi,
• sprawia wrażenie wydłużonej i fragmentarycznej.

Są to klasyczne cechy mirażu, powstające wskutek przechodzenia promieni światła przez naprzemienne warstwy atmosfery o różnym gradiencie refrakcji.

Horbalova (150 km) i Ostry Wierch (118 km)
widziane z Wielkiej Rawki
w warunkach mirażu dalekiego zasięgu..

Model obliczeniowy –

Spróbujmy  narysować wykresy profilu

📶 Radiosonda ⟶ 11952_Poprad (SVK) 

Mając rzeczywiste dane radiosondażowe ze stacji Poprad – w szczególności profile temperatury, ciśnienia i wilgotności – można wyznaczyć pionowy rozkład refrakcji atmosfery. Na tej podstawie możliwe jest numeryczne odtworzenie toru promienia światła (ray tracing) w atmosferze o własnościach refrakcyjnych zmieniających się z wysokością.

Profile propagacji zostały obliczone bezpośrednio z danych radiosondażowych, z wykorzystaniem numerycznego śledzenia toru promienia (ray tracing – idealizowany tor światła).

W przeciwieństwie do klasycznego modelu z jednym, uśrednionym współczynnikiem refrakcji (k = 0.21), zastosowany model uwzględnia warstwową strukturę atmosfery, wynikającą z rzeczywistego pionowego rozkładu parametrów meteorologicznych.

Na wykresach widoczne są:

• oscylacje toru promienia w środkowej części profilu (≈ 60–110 km),
• lokalne zmiany krzywizny toru światła,
• okresowe zbliżanie się promieni do profilu terenu.

Są to charakterystyczne cechy propagacji światła w warunkach mirażowych, odpowiadające silnie uwarstwionej atmosferze.

Profil: Wielka.Rawka->Horbalova
radiosonda 11952_Poprad (SVK)
z 2026.01.18 godz. 12Z

Oznaczenia na wykresach:

• czerwona linia – klasyczna linia widzenia (uśredniona refrakcja),
• niebieska linia – tor promienia obliczony z danych radiosondy,
• żółta / pomarańczowa linia – tor promienia w warunkach mirażowych wyliczany z danych radiosondy,
• fioletowe pola – ducting (falowodzenie promieni na duże odległości),
• żółte pola – superrefrakcja (silniejsze ugięcie światła ku Ziemi).

Profil: Wielka.Rawka->Horbalova
radiosonda 11952_Poprad (SVK)
z 2026.01.19 godz. 00Z

Zdjęcie i wykres – to samo zjawisko

To, co na wykresach widać jako falujący i niemonotoniczny tor promienia, na zdjęciu objawia się jako poszarpana, warstwowa sylwetka gór.

Każde zaburzenie konturu Horbalovej odpowiada innemu torowi światła, który przeszedł przez inną warstwę atmosfery.
Wykres po fakcie – opisuje podobne warunki, do tych które zarejestrował aparat.

Warstwa: 850–900 m 

• temperatura: ~+1.4 do +1.6°C (prawie stała)
• punkt rosy: ~ –14°C
• RH ~30%
• brak turbulencji

→ maksymalny gradient refrakcji
→ promienie mogą:

• biec niemal poziomo,
• ulegać wielokrotnemu ugięciu,
• częściowo „zamykać się” w warstwie.

To jest dokładnie ten fragment, który „koduje” deformację obrazu. Tu powstaje właściwy miraż.

Wnioski:

Analiza profilu radiosondażowego wskazuje, że zasadnicze zjawiska mirażowe zachodziły w warstwie 850–900/950 m n.p.m. W środkowej części trasy obserwacji (ok. 60–110 km) tor promienia obniża się do tej wysokości i ulega oscylacjom. To właśnie przejście światła przez tę stabilną, suchą i quasi-izotermiczną warstwę prowadzi do zniekształceń i warstwowej struktury obrazu Horbalovej widocznej na fotografii.

Miraż powstał nie „nad górami”, tylko w atmosferze pośrodku trasy, tam gdzie linia widzenia przecięła stabilną warstwę 850–950 m.

• Obserwacja Horbalovej z 18.01.2026 jest efektem refrakcji warstwowej.

• Mirażowe zniekształcenia obrazu wynikają z propagacji światła w atmosferze o złożonej strukturze pionowej.

• Profile obliczone na podstawie danych radiosondażowych dobrze (aż za dobrze ;-) ) odpowiadają rzeczywistej obserwacji fotograficznej.

• W analizie wykorzystano najbliższą dostępną radiosondę w Popradzie, gdyż w rejonie Bieszczadów nie prowadzi się podobnych pomiarów radiosondażowych.

Zdjęcie i wykres opowiadają tę samą historię – tylko innym językiem. 

Mapa z kierunkiem Wielka Rawka -> Horbalova,
potencjalna przeszkoda,
oraz marker na Popradzie

📶 Dla porównania radiosonda ⟶ 12575_Tarnów godz 12:00

Profil: Wielka.Rawka->Horbalova
radiosonda 12575_Tarnów
z 2026.01.18 godz. 12Z

refrakcja / temperatura:
radiosonda 12575_Tarnów
z 2026.01.18 godz. 12Z

Sytuacja nie jest tu już tak korzystna jak w Popradzie. Mimo to wzdłuż linii widzenia nadal pojawia się warstwa podwyższonej refrakcji, co pozwala na powstawanie efektów mirażowych.

0

Data:	18.01.2026
Miejsce:	Wielka Rawka
Wysokość:	1304 m n.p.m.
Dystans:	Najdalej na zdj.: Horbáľová (miraż) - 150 km Złomisty Wierch (miraż) - 150 km
Sprzęt:	Nikon D5300 + Sigma 150-500