Tatry, Niżne Tatry, Beskid Sądecki z Małej Rawki 180 km +

Dalekie Obserwacje z refrakcją ~0.23 ?

Właściwie miał to być zwykły post z kilkoma zdjęciami i krótkim opisem.
Jednak kadr z Beskidem Sądeckim zwrócił moją uwagę i skłonił do głębszej analizy.

Punkt obserwacyjny: Mała Rawka (ok. 1272 m n.p.m.)
Ogniskowa: 105 mm
Zdjęcia wykonane z ręki, w trybie sport, z autofokusem.

Materiał fotograficzny poddałem niewielkiemu zwiększeniu kontrastu w celu lepszego uwidocznienia  pasm górskich.  Zastosowałem zabieg czysto prezentacyjny, gdyż zauważyłem, że w warunkach dziennych matryca aparatu często rejestruje obraz o niższym kontraście niż percepcja ludzkiego oka. Przy dużych odległościach powietrze może zadziałać jak filtr rozpraszający światło i obniżyć kontrast obiektów.

Tatry z Małej Rawki

Spoglądam na lewo od Tatr. Ponad warstwę inwersyjną wyraźnie wystają Kojšovská hoľa, Šimonka oraz Kráľova hoľa. Taki układ w dolnych warstwach atmosfery sprzyja zwiększonej refrakcji i może poprawiać zasięg widzialności odległych szczytów.

Kojšovská hoľa, Šimonka, Kráľova hoľa
z Małej Rawki

---

Bieszczady z Kojsovskiej holi
Od Hyrlatej do Kińczyka - zobaczyć odległe Bieszczady...

---

Szczególnie interesujący jest Beskid Sądecki w rejonie Czarciego Wierchu.

Z symulacji widoczności (wg modelu Ulricha) wynika, że jego linia grzbietowa powinna być widoczna  przy współczynniku refrakcji  ~0.23.

Na wykonanych zdjęciach zarys pasma jest jednak wyraźnie czytelny i nie wykazuje deformacji charakterystycznych dla miraży (np. wypłaszczenia). Widoczny jest jedynie cienki pas mirażowy unoszący się nad linią pasma, co sugeruje obecność warstwy o podwyższonym gradiencie temperatury. Refrakcja atmosferyczna "podniosła" geometrycznie linię horyzontu (pasma), ale nie wpłynęła istotnie na zniekształcenie sylwetki szczytów.

Beskid Sądecki z Małej Rawki

Symulacja Ulricha sugeruje widoczność dopiero przy refrakcji powyżej 0.21

W symulacji wysokość punktu obserwacyjnego, odczytana z profilu terenu, wynosi 1269 m n.p.m., podczas gdy np. OpenTopoMap podaje 1272 m n.p.m. Różnica wynosi więc 3 m. Czy ta różnica jest istotna dla tego przypadku? Nie wiem. Czy może Ulrich się myli? Nie wiem. Do symulacji dodałem +4m jako korektę techniczną.

Symulacja widoczności (wg modelu Ulricha) 
dla k=0.23

Co mówi wykres linii widzenia?

Jestem na etapie testów prowadzenia linii, więc sprawdzam.

Wykres 1 pokazuje przebieg linii widzenia wyznaczanych z rzeczywistego profilu atmosfery.

• Czerwona linia odpowiada modelowi ze stałym współczynnikiem refrakcji k = 0.23 (wartość uśredniona).
• Niebieska linia, oparta bezpośrednio na danych radiosondażowych, rysuje się nieco niżej, co sugeruje nieco słabszą refrakcję niż przyjęte k = 0.23.
• Pomarańczowa linia (wariant z warstwą mirażową) biegnie wyżej, wskazując na silniejsze zakrzywienie promienia czyli refrakcja większa.

Rzeczywiste warunki mogły więc znajdować się pomiędzy modelem jednorodnym a wariantem mirażowym, co by odpowiadało obserwacji: widzialność bez wyraźnych deformacji sylwetki pasma.

Co ciekawe, niebieska linia zahacza o fioletową warstwę inwersyjną, natomiast pomarańczowa przebiega już powyżej tej warstwy. Mniej więcej tak to wygląda również na zdjęciu. Warto podkreślić, że cały przebieg oraz fioletowa warstwa, zostały wyznaczone bezpośrednio na podstawie danych radiosondażowych, a nie dobrane wizualnie do fotografii. Dodam też, że takie podobieństwo symulacji ze zdjęciem nie zawsze się zdarza (z różnych względów).

Mała Rawka -> Czarci Wierch
radiosonda 1952 Poprad
2026.01.18 godz.: 12:00

I odwrotnie. 

Wykres 2 - przebiegi linii widzenia są do siebie bardziej zbliżone i niemal się pokrywają, wszystkie jednak przechodzą ponad przeszkodami terenowymi. Warto zauważyć, że niebieska linia widzenia „podskoczyła” do poziomu odpowiadającego efektywnej refrakcji k ≥ 0.24 .

Czarci Wierch -> Mała Rawka
radiosonda 1952 Poprad
2026.01.18 godz.: 12:00

Pamiętając obserwacje z wyższej Wielkiej Rawki, odnoszę wrażenie, że w tym przypadku (Mała Rawka) refrakcja silniej  „unosiła” horyzont. Jest to jednak hipoteza, którą należałoby zweryfikować.

Wnioski pozostawiam czytelnikom 🙂. Komentujcie, wyrażajcie swoje opinie, dzielcie się spostrzeżeniami.

Na zakończenie jeszcze jedno ujęcie Tatr, ale w nieco szerszym kadrze. Ogniskowa 105 mm, przysłona f/8, "z ręki".

Tatry z Małej Rawki

0

Data:	18.01.2026
Miejsce:	Mała Rawka (Bieszczady)
Wysokość:	1272 m n.p.m
Dystans:	Najdalej na zdj.: Waksmundzki Wierch 184,2 km
Sprzęt:	Nikon D5300 + Nikkor 18-105