Mirażująca Mogielica 178 km oraz Jaworz 164 km z Wielkiej Rawki

Daleka Obserwacja Beskidu Wyspowego z Bieszczadów.

Szczyty,  których nie można zobaczyć, a jednak pojawiły się na horyzoncie.

Są obserwacje, które od początku stanowią dużą niewiadomą i zaskakują nawet doświadczonych dalekich obserwatorów. Jedną z nich jest potencjalna obserwacja Mogielicy – najwyższego szczytu Beskidu Wyspowego – z Wielkiej Rawki w Bieszczadach. W normalnych warunkach to cel całkowicie wykluczony. Tym razem jednak atmosfera napisała własny scenariusz.

Mogielica w odległości 178 km 

Mogielica z Wielkiej Rawki
(miraż)
(w centrum kadru)

Symulacja dalekiej obserwacji dla
Mogielicy 178 km
wg Ulricha dla k=0.25

Warunki synoptyczne – wyż Christian

W dniu obserwacji nad Polską wschodnią dominował wyż Christian, który sprowadził nad region mroźne, kontynentalne powietrze ze wschodu, znad Turkmenistanu i Kazachstanu.
Tego typu adwekcje są rzadkie, ale potrafią tworzyć:

• silne i rozległe inwersje temperatury,
• wyjątkową przejrzystość powietrza,
• większą refrakcję atmosferyczną,
• sprzyjające warunki do powstawania miraży górnych.

To właśnie w takich warunkach mieliśmy przyjemność stanąć na szczycie Wielkiej Rawki.

Punkt Dalekich Obserwacji – Wielka Rawka (1304 m n.p.m.)

To właśnie stąd, z jednego z najlepszych punktów widokowych w zachodniej części Bieszczadów, roztacza się szeroka panorama. W kierunku północno-zachodnim linia widzenia w normalnych warunkach zostaje jednak skutecznie zamknięta przez profil terenu oraz krzywiznę Ziemi, co całkowicie wyklucza widzialność Beskidu Wyspowego.

Z tego też względu:

• Mogielica (1171 m n.p.m.) nie jest widoczna z Wielkiej Rawki w standardowych warunkach,
• brak jest znanych i udokumentowanych obserwacji tego szczytu z Bieszczadów w ogóle,
• azymut ten do tej pory uznawaliśmy za czysto teoretyczny.

Popołudnie oraz wieczór miraży

Wbrew obiegowym skojarzeniom z mirażami jako zjawiskami krótkotrwałymi i chaotycznymi, miraże obserwowane tego popołudnia i wieczoru miały charakter wyraźnie uporządkowany i niemal stabilny. Były widoczne już około godziny przed zachodem Słońca i utrzymywały się nieprzerwanie również po jego zachodzie, jeszcze przez blisko godzinę, co wskazuje na istnienie trwałej i dobrze uformowanej warstwy refrakcyjnej.

Istotne jest również to, że miraże nie ograniczały się do jednego, punktowego kierunku obserwacji. Obraz ulegał analogicznym deformacjom w szerokim zakresie azymutów, a pasmo mirażowania rozciągało się wzdłuż horyzontu — od Tatr Niżnych, przez Tatry Wysokie, dalej w kierunku Beskidu Sądeckiego w rejonie Radziejowej, aż po obszar potencjalnego wystąpienia mirażu Mogielicy.

Mogielica? - miraż, azymuty

Czy zaobserwowany obiekt jest mirażem Mogielicy?

Azymuty szczytów wg Azymatora.
W rejonie Mogielnicy naniesione szczyty
zgodne z symulacją Ulricha
wg bardzo dokładnych wyliczeń.

Spójność azymutalna jest mocnym punktem

Oznaczony obiekt (Mogielica) leży dokładnie w logicznym ciągu pasm, które tego wieczoru mirażowały: Tatry Niżne → Tatry Wysokie → Beskid Sądecki → dalej na NW.

Brak lepszych alternatyw w tym azymucie

Na zdjęciu nie ma sensownego, bliższego szczytu o tej wysokości i sylwetce. Inne podpisane obiekty pasują bardzo dobrze, a azymut 291,1° wypełnia się logicznie właśnie Mogielicą. To nie jest dowód, ale eliminuje większość prostych kontrargumentów.

Pełną odpowiedź da dokładna analiza: profil terenu, symulacje refrakcji światła i dane radiosondażowe z tamtego dnia.

Analiza techniczna obserwacji

Kluczowym elementem pozwalającym zrozumieć charakter obserwacji są dane z radiosondażu Poprad (stacja 11952) z godziny 00 UTC, 19 stycznia 2026, obejmujące warstwę atmosfery do około 3000 m n.p.m. Już na pierwszy rzut oka profil temperatury ujawnia silną i rozległą inwersję w dolnej i środkowej troposferze. Od wysokości 1387 m temperatura zaczyna spadać, podczas gdy staliśmy na wysokości 1304 m, przy około 2°C.

Wykresy 
refrakcja / temperatura
Dane radiosonda Poprad 19.01.2026 godz. 000:00

Modelowanie linii widzenia i mirażu

Poniższy wykres pokazuje zestawienie profilu terenu z linią widzenia oraz torem promienia światła, wyznaczonym na podstawie rzeczywistych danych radiosondażowych z Popradu.

Linia widzenia 
Wielka Rawka -> Mogielica
Dane radiosonda Poprad 19.01.2026 godz. 000:00

Jak działa wykres trajektorii – Ray Trace miraż

• Wyznaczenie punktów startu i końca: Funkcja pobiera wysokość obserwatora i celu oraz dystans między nimi.
• Podział trasy na małe odcinki: Każdy punkt obliczany jest osobno.
• Interpolacja lokalnej refrakcji: Dla każdego punktu pobierana jest wartość k z radiosondy.
• Obliczenie ugięcia promienia: Promień wygina się w górę lub w dół w zależności od warstw atmosfery – inwersje powodują efekt mirażu.
• Tworzenie trajektorii promienia: Po połączeniu punktów powstaje pomarańczowa/żółta linia pokazująca realistyczny tor światła z możliwością mirażu.

Interpretując wykres:

• Zielony obszar przedstawia profil terenu wzdłuż linii obserwacji. 
• Czerwona linia obrazuje klasyczną linię widzenia przy podwyższonym współczynniku refrakcji (k ≈ 0,21), który nadal nie wystarcza do uzyskania pełnej widzialności geometrycznej. 
• Niebieska linia przerywana pokazuje tor promienia wyznaczony bezpośrednio z profilu radiosondażowego. 
• Pomarańczowa (żółta) linia przerywana odpowiada torowi promienia w warunkach mirażowych, z wyraźnymi oscylacjami wynikającymi z warstwowej struktury atmosfery. 
• Fioletowe pasy zaznaczają warstwy refrakcyjne związane z inwersją temperatury, w których następuje najsilniejsze zakrzywienie promieni.

W środkowej części profilu promień światła porusza się w obrębie stabilnych warstw refrakcyjnych, nie przecinając terenu. Taki przebieg sprzyja przeniesieniu obrazu obiektu położonego poniżej geometrycznego horyzontu (Mogielicy) i powstawaniu stabilnego mirażu górnego.

Oscylacyjny charakter toru promienia wydaje się dobrze oddawać obserwowany w terenie miraż Mogielicy.

Wniosek:

W praktyce oznacza to, że warunki atmosferyczne tego wieczoru sprzyjały powstaniu miraży zarówno Mogielicy jak i Jaworza. Silna inwersja spowodowała, że promienie świetlne ugięły się w nietypowy sposób, umożliwiając oglądanie miraży bardzo odległych obiektów, znajdujących się w odległości około 178 km oraz  164 km – zaskakujące!  Obiekty Beskidu Wyspowego – widoczne aż z Bieszczadów.  W typowych warunkach nie jest to możliwe.

Jaworz w odległości 164 km

Jeszcze jedno spojrzenie na inny miraż tego wieczoru. Tym razem bardzo blady, ledwie zarysowany obraz w pozycji Jaworza.

Miraż g. Jaworz w Beskidzie Wyspwym 
oglądany z Wielkiej Rawki

Miraż g. Jaworz w Beskidzie Wyspwym 
oglądany z Wielkiej Rawki

Zafascynowany całą scenerią i tym, co działo się na horyzoncie, najpewniej przegapiłem moment, w którym zjawisko było najbardziej czytelne. Mimo to nawet w tej spokojniejszej odsłonie miraż pozostaje zauważalny i stanowi ciekawe dopełnienie dalekiej obserwacji Beskidu Wyspowego z Bieszczadów.

Mapka  kierunku Mogielica Jaworz

Kończąc chciałbym podziękować BartekSiedleckiPhotography
za wspólną wyprawę, fotografowanie
oraz za czujność obserwacyjną
i umiejętność wyłuskiwania takich dalekoobserwacyjnych niuansów.

0

Data:	18.01.2026
Miejsce:	Wielka Rawka
Wysokość:	1304 m n.p.m.
Dystans:	Najdalej na zdj.: Mogielica (miraż) - 178 km
Sprzęt:	Nikon D5300 + Sigma 150-500