Kraków na horyzoncie - dalekie widoki ~ 101 km

Najdalsza obserwacja 

krakowskich kominów z kierunku wschodniego.

Temat wydaje się na tyle ciekawy, że warto opisać dwa konkretne przypadki. Przedmiotem są wysokie kominy zlokalizowane w Krakowie. 98,7 km z Głobikowej do duetu w Nowej Hucie, oraz 101,7 km z Południka do komina w Łęgu.

Jest to prawdopodobnie największy dystans, z jakiego kiedykolwiek krakowskie kominy zarejestrowano. Ale na pewno jest to najdalsza obserwacja rozpatrywanych kominów z kierunku wschodniego i napisałbym, że dalej już się nie da — ale doświadczenie z dalekimi obserwacjami nieraz pokazało, że takie optymistyczne założenia potrafią być zaskakująco szybko zweryfikowane ;-). 

Kominy, ze względu na swoją wysokość oraz charakterystyczną, smukłą sylwetkę, bardzo dobrze nadają się jako obiekt dalekich obserwacji. Nawet z dużych odległości mogą być widoczne jako cienkie struktury na tle nieba, szczególnie gdy ich górne partie wystają ponad linię horyzontu.

Poniższa analiza opiera się na własnych obserwacjach terenowych, fotografiach, wykorzystaniu interaktywnej mapy oraz symulatorów panoramy.

Geometria:

Obserwacje wykonywałem z dwóch punktów na Pogórzu Strzyżowskim: Głobikowej (wieża widokowa) oraz pobliskiego  Południka (przy drodze) - w rejonie Dębicy.

Z obu lokalizacji kierunek na Kraków przebiega przez falisty teren pogórzy i wymaga dokładnego określenia azymutu, gdyż przy dystansach rzędu kilkudziesięciu kilometrów (~ 100 km) nawet niewielki błąd powoduje przesunięcie linii widzenia o metry lub dziesiątki metrów.

Głobikowa – weryfikacja w terenie

Dla Głobikowej azymut określiłem na podstawie znanego już wcześniej zdjęcia z bloga Refraktor. W warunkach nocnych identyfikacja jest stosunkowo prosta – kominy o wysokości powyżej 150 m są wyposażone w migające światła przeszkodowe, co pomaga jednoznacznie ustalić azymut ( ~277° Kraków miga).

W warunkach dziennych konieczne było dokładniejsze odniesienie do elementów przedpola. W praktyce wykorzystałem układ Komina ZMT oraz trzech niewysokich słupów – właściwy kierunek na Kraków przebiega na lewo od pierwszego z nich, to precyzyjne ustawienie osi obserwacji.

Głobikowa → Kraków: 98,7 km.
Kominy ledwo widoczne mimo dobrej przejrzystości
fot. własna 26.05.2021

Południk – analiza profilu terenu

Azymut został wyznaczony na mapie na podstawie współrzędnych, a następnie przeniesiony w teren przy użyciu punktów referencyjnych – znajdujących się w pobliżu linii widzenia. Znając dodatkowo pole (kąt) widzenia obiektywu, mogłem określić sektor horyzontu, w którym powinny pojawić się poszukiwane struktury.

W przypadku Południka kluczowe było uwzględnienie profilu terenu pomiędzy punktem obserwacji a wybranym kominem w Krakowie. Analiza wykazała, że na linii widzenia występują wzniesienia, ale nie przesłonią całości obiektów. Widoczne pozostają górne fragmenty.

Kominy w Krakowie oglądane z Południka 
18.12.2023 / 101km, 96km
fot. własna

W innym przypadku, do weryfikacji kierunku skorzystałem z prostego sposobu - wykorzystałem  symulator panoramy PeakFinder oraz porównanie azymutu z pozycją zachodzącego słońca. Pozwoliło to na precyzyjne odwzorowanie wyznaczonego azymutu w rzeczywistych warunkach terenowych.

Kraków /Łęg na tarczy słońca - 101 km
fot. własna 28.03.2022

Identyfikacja:

Do potwierdzenia struktur bezpośrednio na zdjęciu, użyłem narzędzia Azymator, gdzie uwzględniłem:

• współrzędne,
• punkty referencyjne,
• położenie obiektów w kadrze.

Kominy w Krakowie dostrzeżone z Południka
101 km, 96 km
fot. własna 29.03.2024

Zgodność azymutalno-kątowa pozwala jednoznacznie potwierdzić, że obserwowane odległe struktury odpowiadają konkretnym kominom w Krakowie.

Podsumujmy:

• Głobikowa -> duet Nowa Huta 98,7 km
• Południk -> duet Nowa Huta ~ 96 km
• Południk -> Kraków Łęg 101,7 km

Zamiarem moim było przekroczenie granicy 100 km dla dalekiej obserwacji wysokich kominów w Krakowie. Przeprowadzona przy okazji analiza azymutalna oraz wykonana dokumentacja fotograficzna wskazują, że uzyskany wynik stanowi najdalszą zarejestrowaną odległość obserwacji tych kominów z kierunku wschodniego. Równocześnie jest to także największy dystans, z jakiego kiedykolwiek je zarejestrowano.

Analiza dalekiej obserwacji pokazuje, że potencjalnie większy dystans mógłby zostać osiągnięty ze szczytu Łysicy albo z rejonu Kornutów w Beskidzie Niskim. W praktyce jednak lokalizacje te są obecnie w znacznym stopniu zalesione, co uniemożliwia uzyskanie odpowiedniego horyzontu obserwacyjnego i tym samym wyklucza je jako realne stanowiska do prowadzenia dalekich obserwacji.

Warunkiem powodzenie jest również dokładne wyznaczenie azymutu, oraz bardzo dobra przejrzystość powietrza.

Kilka technicznych aspektów:

• Odległość – Południk znajduje się ~ 100 km w linii prostej od Krakowa.
• Wysokości – Południk leży na poziomie ~ 440 m n.p.m., natomiast wysokości partii szczytowych kominów, uwzględniając teren, wynoszą:
• Łęg:  460 m n.p.m.
• Nowa Huta:  417 m n.p.m.
• ZMT:  320,4 m n.p.m.

Dalekie obserwacje: poglądowa mapka:
Kraków z Południka i z Głobikowej

Opis wersja krótka.